tekst: Hanes Feij, foto’s: Nelly van Dalen

Dankzij werkgroepleden van de V.B.Z. is er dit voorjaar iets zeer bijzonders gebeurd. Na een speurtocht is Arie van der Ree van de werkgroep Documentatie en Registratie achter de herkomst gekomen van de kacheltjes die op de oudste foto’s van zalmschouwen te zien zijn. Ze lijken op een omgekeerde scheepsbel, zoals die misschien op de Titanic ooit hingen.

Door een toeval kwam hij een merknaam tegen in een door hem gekocht kacheltje van een antiquair. Deze kacheltjes bleken geen buitenlands, maar een zuiver Nederlands product te zijn. Aan de binnenkant van de kachel stond DRU ingegoten. In Ulft stond de DRU-fabriek, alwaar onder andere de zalmschouwkacheltjes werden gegoten.

Na het nodige speurwerk bleek dat het mogelijk was om deze kacheltjes weer volgens oud recept te kunnen laten maken. Dicht bij Ulft in de Achterhoek zit een gieterij die in staat bleek deze kacheltjes na te kunnen maken. De belangstelling van de leden bleek groot, 142 leden bestelden een kacheltje zodat het voor de gieterij rendabel was om ze te maken.  In de infohoek was goed te zien hoe het productieproces in zijn werk gaat.

De kosten vielen volgens mij erg mee, 85 euro voor een echt gegoten en dus gietijzeren kacheltje is een mooi bedrag. Wat zit er achter het initiatief van deze werkgroep waar veel vrije tijd en speurwerk aan vooraf is gegaan? 
Het is zeker niet alleen de bedoeling geweest de leden een zo goedkoop mogelijk kacheltje aan te bieden. Vanuit het bestuur, en zeker vanuit diverse werkgroepen wordt er naar gestreefd om de zalmschouw een zo historisch verantwoord uiterlijk mee te geven.  

Het is voor Nederland een unieke gebeurtenis geweest dat zoveel originele kacheltjes weer op een boottype terug te vinden zijn. Zoveel zalmschouwen zijn er immers niet. Als je dan toch een historisch verantwoord kacheltje hebt, waarom probeer je dan ook niet om de rest van je boot er ook een beetje verantwoord uit te laten zien.

Door het werk van allerlei mensen is nagenoeg alles bekend over de zalmschouw zoals die te zien was in de jaren van 1900 tot de tweede wereld oorlog, toen zalmschouwberoepsvisserij ten dode was opgeschreven door het verdwijnen van de zalm.   De uitreiking va de kacheltjes vond plaats op zaterdag 6 december op het erf van Arie en Geeske in de Uppelse Hoek. De kacheltjes waren in lange rijen opgesteld wat een indrukwekkend schouwspel opleverde. Hoewel de kacheltjes gemaakt zijn om zo praktisch mogelijk te kunnen stoken, is er toch een model ontstaan wat heel mooi van vorm is. Je zou haast gaan denken dat een kunstenaar ze ontworpen heeft.     De kacheltjes waren in lange rijen opgesteld wat een indrukwekkend schouwspel opleverde.

Om de sfeervolle uitreiking compleet te maken werd er op een avapeurtje vis gebakken en er was een infohoek ingericht waar goed te zien was hoe het productieproces in zijn werk gaat. Iedere trotse bezitter van een nieuwe originele avapeur kreeg een mapje met een serie foto’s van de ‘making of’. Ook voor de inwendige mens was goed gezorgd. Er was een kort officieel gebeuren waarbij de huidige directeur van de DRU fabriek een kacheltje overhandigde aan de directeur van het ijzermuseum. De DRU fabriek, die nog steeds bestaat en nu fornuizen en CV-ketels maakt, heeft het avapeurproject gesponsord en heeft zodoende 3 kacheltjes verkregen.     Om de sfeervolle uitreiking compleet te maken werd er op een avapeurtje vis gebakken

   
De DRU fabriek staat tegenwoordig in Dieren en het IJzermuseum is gevestigd in de voormalige DRU fabriek in Ulft, vandaar. De mal van de kacheltjes is gemaakt door Jansens uit Rotterdam. Als er weer voldoende aanvragen zijn voor een nieuw origineel avapeurtje is een tweede serie misschien mogelijk. Al met al een historische dag voor de vereniging, die op sfeervolle wijze de historie van de zalmschouw nieuw leven heeft ingeblazen. <<